(To read in English, please scroll down)
“Opdat zij niet vergeten zal worden”
Johanna Senkowski, geboren Peters, is geboren op 3 januari 1950 op het eiland Norderney, Oostfriesland, Nedersaksen, Duitsland. Ze is overleden tussen 13 en 16 december 2022 in Norden, Oostfriesland, Nedersaksen, Duitsland.
Hanna’s grootmoeder en mijn overgrootmoeder waren halfzussen. Ze hadden dezelfde moeder, Anke Süntken Focken.
Via Hanna heb ik heel veel geleerd over deze tak van mijn moeders familie, als ook over Oostfriesland.
Hanna had een zeer grote belangstelling voor haar familiegeschiedenis. Al voor het computertijdperk heeft ze uitgebreid familieonderzoek gedaan. Ze hield hoe dan ook van geschiedenis, van lezen en musea bezoeken, van reizen, en van het eiland waar ze is geboren, Norderney. Jaarlijks was ze mede-organisator van “Das Butennorderneer Treffen” waarbij ex-Norderneyers elkaar tijdens een langweekend treffen.

Hanna’s grootmoeder, Johanna Christina Wirringa, geboren Fahnster, heeft alle familiestukken aan haar kleindochter nagelaten. Hanna was pas zeven jaar toen haar grootmoeder overleed, maar kennelijk wist grootmoeder Johanna dat haar kleindochter goed voor de familiestukken zou zorgen.
Er zijn oude documenten van haar (Hanna’s) ouders en grootouders, authentieke brieven en kaarten van verschillende familieleden, ook vanuit Amerika, foto’s, en een handgeschreven dagboek van haar tante Margarethe Wirringa. Daarnaast zijn er nog een paar eenvoudige, doch waardevolle, tastbare herinneringen van de grootouders van grootmoeder Johanna.

Er hebben zich geen direkte familieleden gemeld om Hanna’s “familiebezit” op te eisen. Veel, zoniet alles, is daarom verloren gegaan. Gelukkig bevindt het dagboek van Margarethe Wirringa zich in het Stadsarchief van Norderney. Dat heeft Hanna nog geregeld. Of er nog andere documenten boven water komen zal de tijd ons leren.

Als eerbetoon aan Hanna heb ik een Gedenkpagina voor haar gemaakt op de website Find A Grave. Je kunt hem bezoeken via onderstaande link. Voel je vrij daar een bloemetje voor haar achter te laten.
https://www.findagrave.com/memorial/247920969/johanna-senkowski

ENGLISH
“That she will be remembered”
Johanna Senkowski, born Peters, is born January 3, 1950, at the isle of Norderney, Eastfrisia, Lower Saxony, Germany. She died between December 13 and 16, 2022, at Norden, Eastfrisia, Lower Saxony, Germany.
Hanna’s grandmother and my greatgrandmother were halfsisters. They had the same mother, Anke Süntken Focken.
Through Hanna I’ve learned a lot about this branch of my mothers family. And I’ve learned a lot about Eastfrisia as well.
Hanna was strongly interested in family history. Before the computer was introduced she already did a lot of research. She loved history anyway. She loved reading, visiting museums, traveling and, the isle she was born at, Norderney. Each year she co-organized “das Butennorderneer treffen”, a gathering of ex-Norderneyers.

Hanna’s grandmother, Johanna Christina Wirringa, born Fahnster, has passed on all the family documents to her granddaughter., Hanna was only seven years old when her grandmother died but it looks like grandmother Johanna knew that her granddaughter would take good care of the family history.
There are old documents from her (Hanna’s) parents and grandparents, authentic letters and cards, also sent from the US, photos, and a handwritten diary from her aunt Margarethe Wirringa. There are also a few simple but valuable things from grandmother Johanna”s grandparents.

Since no direct relatives have claimed Hanna’s possessions, including the family history, a lot, if not all, has gone lost. Fortunately, Margarethe Wirringa’s diary is safe at the City Archive of Norderney. Hanna has brought it there in 2022. If more documents have been saved is not sure yet.

As a tribute to Hanna I have created a Memorial Page for her at the Find A Grave website which you’ll find by clicking the link below. You’re welcome to leave a flower for her there.
https://www.findagrave.com/memorial/247920969/johanna-senkowski

Op 28 januari 2020 doe ik een verrassende ontdekking. Tijdens het zoeken naar informatie over de begraafplaats van een van de dochters van mijn betovergrootmoeder Anke Süntken Focken kom ik op een website waar ik het dagboek van Anke’s kleindochter Margarethe Wirringa vind. Margarethe heeft dit dagboek bijgehouden in de jaren 1917-1919. Europeana dot eu is een website waarop dagboeken en verhalen te vinden zijn die ons een indruk geven van het dagelijkse leven tijdens de Eerste Wereldoorlog. Het digitaliseren van deze dagboeken en verhalen wordt door vrijwilligers gedaan. Het dagboek van Margarethe Wirringa is door haar nicht Johanna Senkowski gedigitaliseerd.
Margarethe Johanna Wirringa is de dochter van Johanna Christina Fahnster en Tönjes Janssen Wirringa. Zij is op 8 februari 1892 in Grossefehn, Aurich, Niedersachsen, Duitsland, geboren. Tussen 1905 en 1910 is zij met haar familie naar Norderney verhuisd. Daar is zij overleden op 31 maart 1932.

Het is opvallend dat ik veel foto’s van familieleden vind maar geen enkele foto van Margarethe. Wel vind ik verschillende ansichtkaarten die aan haar zijn gestuurd.

Het is begin 2020 dat ik in contact kom met Margarethe’s nicht Johanna Senkowski, geboren Peters. Hanna is een geboren Norderneyer. Ze weet veel van de geschiedenis van Norderney, van Oostfriesland en van haar / onze familie. Haar grootmoeder heeft haar de familiegeschiedenis nagelaten in de vorm van brieven, kaarten, foto’s en het dagboek van Margarethe. Als Hanna en ik met elkaar in contact komen is ze net verhuisd van Münster naar Norden om zo dichter bij haar geliefde Norderney te zijn. Maar op het moment dat ze zich in Norden vestigt breekt de pandemie uit en gaat Corona ons leven beheersen. Tijdens de vele lange telefoongesprekken die wij hebben gevoerd hebben wij het ook over haar tante Margarethe gehad.

En zo leerde ik dat Margarethe Wirringa niet op de foto wilde omdat ze een bochel had. Maar Margarethe heeft zich wel op een andere manier laten zien. Zij was de schrijfster van de familie. Zij correspondeerde met verschillende familieleden. Zij schreef met haar broer toen hij tijdens de Eerste Wereldoorlog aan het front was. Zij correspondeerde met zijn leidinggevende toen hij, Friedrich, op 18 februari 1917 door een kogel in zijn buik werd geraakt en aan de gevolgen daarvan overleed. Zij hield dagboeken bij waarin ze vertelt over het leven op Norderney. Er is één dagboek van haar bewaard gebleven. Daarin beschrijft ze het dagelijkse leven op Norderney vanaf 17 november 1917 tot 10 juli 1919.

Zoals gezegd had Hanna dit handgeschreven dagboek in haar bezit.

In december 2022 overlijdt Hanna, plotseling. Bijzonderheden rondom haar sterven bereiken mij, hier in Nederland, maar mondjesmaat. Het gaat allemaal een beetje vreemd en ik maak me zorgen om de familiedocumenten. Ik weet dat Hanna in gesprek is geweest met een museum op Norderney, onder andere over oude documenten en over het dagboek van haar tante. Echter, ik weet niet met welk museum. Ik bel de advocaat die belast is met Hanna’s nalatenschap en vertel hem over de familiestukken die zij in bezit had en dat het de bedoeling was dat die naar een museum op Norderney zouden gaan. Hij, de advocaat, belooft mij er naar te kijken en als ze er nog zijn zal hij ervoor zorgen dat ze naar een museum op Norderney gaan. Hoewel me dit enigszins gerust stelt laat het me toch niet los. Ik ga aan de slag om gedenkpagina’s voor Hanna te maken en ook wil ik aandacht besteden aan haar tante Margarethe. Op zoek naar gegevens over Margarethe en haar broer Friedrich vind ik een artikel op de facebookpagina van Nordseeheilbad Museum Norderney:
“Heute ist ein ganz besonderer Tag: Der internationale Frauentag!💃 Deshalb möchten wir euch heute auch eine besondere Frau vorstellen. Margarethe Wirringa…..”
Zou dit het museum zijn waarmee Hanna contact heeft gehad? Ik schrijf ze een berichtje en tot mijn opluchting krijg ik antwoord en blijkt dit inderdaad het museum te zijn. Het dagboek van Margarethe Wirringa is veilig in het Stadsarchief van Norderney.

Hieronder enkele ansichtkaarten die Margarethe Wirringa van verschillende familieleden heeft ontvangen en een link naar haar Dagboek.
Alle kaarten komen uit de privé collectie van Johanna Senkowski, geboren Peters.
Dagboek Margarethe Wirringa (1917-1919)https://www.europeana.eu/de/item/2020601/https___1914_1918_europeana_eu_contributions_14705